Pred vama je priručnik koji je nastao kao rezultat dva programa obuke od javnog interesa zaposlenih u obrazovnovaspitnim ustanovama – Srpski kao strani jezik u nastavnoj praksi 1 i Srpski kao strani jezik u nastavnoj praksi 2. Obuka Srpski kao strani jezik u nastavnoj praksi 1, namenjena je svim nastavnicima koji su prethodno pohađali osnovnu obuku od javnog interesa Obuka nastavnika za primenu plana i programa nastave i učenja i opštih standarda postignuća za Srpski kao strani jezik i predstavlja njen kontinuitet, dok se obuka Srpski kao strani jezik u nastavnoj praksi 2 obraća školskim timovima (nastavnicima, stručnim saradnicima i direktorima ustanova) u cilju obezbeđivanja odgovarajućeg pristupa obrazovanju kako bi se kreiralo što povoljnije emocionalno i bezbedno okruženje za učenje i rad.
Primarna funkcija datog štiva jeste da pruži podršku svim učesnicima školskog procesa kako u pogledu brojnih metodičkih, gramatičkih i lingvokulturoloških aspekata ove nastave tako i u obezbeđivanju kvalitetne prakse, u kojoj ona osigurava aktivnu inkluziju učenika i ostvarivanje optimalnih postignuća, i pospešuje prevazilaženje emocionalnih barijera koje mogu ometati učenje i rad.
Priručnik nije zbirka gotovih rešenja za nastavničku praksu, ali ponuđeni sadržaji mogu se prilagođavati i koristiti u različitim modalitetima rada i saradnje sa učenicima i kolegama.
Poznavanje jezika obrazovanja pruža učenicima samopouzdanje, samostalnost i osećaj pripadnosti vršnjačkoj grupi. Učenici strani državljani, donose sa sobom i širok dijapazon različitih iskustava. S obzirom na nacionalni, kulturološki, obrazovni i uzrasni diverzitet učenika, važno je pažljivo diferencirati nastavu, što obuhvata ne samo poznavanje i primenu određenih metodičkih postupaka, već i uzimanje u obzir sociolingvističkih, kulturoloških, antropoloških i psiholoških aspekata prilikom ostvarivanja procesa nastave i učenja. U tom smislu, ključni činilac od značaja za organizovanje ove nastave jeste unutrašnje jedinstvo u okviru ustanove, pažljivo planirani i harmonični pristupi u kojoj svaki učesnik procesa ima svoje mesto i ulogu. Benefiti dobro organizovanog i planskog delanja su brojni, a pre svega odnose se na pozitivne aspekte dečijeg razvoja u oblasti socijalizacije, ponašanja, obrazovnog uspeha, motivacije za učenje, kreiranje pozitivne emocionalne atmosfere za učenje i rad, snižavanje afektivnog filtera (učenika, nastavnika, roditelja, školskih timova), bolju saradnju i komunikaciju.
Autori su prvi deo priručnika posvetili temama koje se odnose na primenu pravilnika i protokola koji se bave pitanjima prepoznavanja i postupanja u slučajevima diskriminacije; adekvatnom reagovanju i upravljanju stresom učenika, a posebno učenika migranata i izbeglica; načinima prepoznavanja stresa roditelja/staratelja učenika i pružanja odgovarajuće podrške, kao i prepoznavanja sopstvenog stresa (stresa nastavnika) i razvijanja mehanizama koji njime upravljaju.
Drugi deo ovog štiva, posvećen je funkcionalnim aspektima nastave i praktičnoj primeni svih zastupljenih sadržaja. U tom smislu, on obuhvata materijale koji su značajni u uočavanju i uvažavanju specifičnosti nastave srpskog kao stranog jezika, u primeni odgovarajućih savremenih metodičkih sistema prilikom povezivanja sadržaja predmeta i različitih funkcionalnih postupaka u razvijanju receptivne i produktivne komunikativne kompetencije na jeziku obrazovanja, u primeni metodičkih postupaka koji podstiču razvijanje kritičkog mišljenja i kulturnog relativizma, u kreiranju pozitivne emocionalne atmosfere za učenje i za snižavanje afektivnog filtera.
Ponuđeni sadržaji, u okviru tema, nude i prigodne radionice, vežbe, igre, kao i pitanja za promišljanje, koji se u originalu ili prilagođeno, mogu raditi u školskom ambijentu kako sa kolegama tako i sa učenicima, u zavisnosti od njihovog tipa i namene. Oni su obeleženi odgovarajućim piktogramima sa jasno formulisanim pojašnjenjima za njihovu realizaciju, imaju različite funkcije, dozvoljavaju diferenciranost po složenosti i primereni su kontekstu različitih organizacionih oblika ove nastave.
Nadamo se da će vam ovo štivo biti korisno, zanimljivo i lako za korišćenje, te da će vam pomoći u uspostavljanju uslova za ispunjavanje opštih principa dobre nastave, koji u najkraćem obuhvataju: integrativnost, interdisciplinarnost, prilagođenost uzrastu i individualnim potrebama učenika, kao i potrebama školskog i vanškolskog okruženja učenika koji ne poznaju jezik obrazovanja i u kome su svi učesnici procesa u stanju da primenjuju afektivne strategije u učenja i radu, a da će primenjena metodologija (bez napora) omogućiti njegovo korišćenje kako u obrazovnom kontekstu tako i van njega.
Na kraju, želimo da se zahvalimo svim učesnicima oba programa, koji su nas svojim aktivnim učešćem na obukama inspirisali, dajući svoj nemerljivi doprinos ne samo ovom priručniku već i nastavnoj praksi koja mora da počiva na paradigmi zajedništva, privrženosti i ljubavi prema poslu koji obavljamo.
