O manfestaciji
Svetosavski dani Srpske dopunske škole u Francuskoj, Italiji i Sloveniji održani su u svetosavskoj nedelji od 23. do 31. januara. Naslovom „Svetlost koja se čuje“ simbolično je najavljena osnovna tema svečanosti – umetničko-stvaralački izraz učenika povodom lika i dela Svetog Save.
Cilj svetosavskih dana je da svaki učenik uzme učešća u nekom od oblika usmenog ili pisanog izražavanja. Raznovrstan i bogat program, shodno tipu izvođenja nastave, aktuelnim mogućnostima i ograničenjima usled zdravstvene situacije, uklopljen je u mozaik „onlajn“ priredbi, malih odeljenjskih recitala u učionicama, „virtuelnih“ likovnih izložbi i izložbi radova u našim crkvama, poetsko-muzičkih interpretacija, gostovanja u drugim odeljenjima, „onlajn“ nastupa đaka iz različitih mesta i povezivanja dece iz regiona, rasejanja i matice, uz izvođenje pesme u zajedničkom muzičkom spotu. Svečnostima će prisustvovati gosti iz umetničkih, crkvenih, diplomatskih i naučnih krugova. Blizu 2000 đaka u tri zemlje pripremalo se za školsku slavu i obeležilo je srpskim slovom, pesmom i crtežom, u čast prvog srpskog učitelja i prosvetitelja.
U skladu sa naslovom, programom i ciljem svečanosti, za lajtmotiv je odabrana Savina pouka: „Ostanite u podvizima ka dobru. Ni na desno, ni na levo, nego po sili, koliko ko ima snage, carskim putem tecite, setivši se što jeste“.
Manfestacija Svetosavski dani srpske dopunske škole, koja je multimedijalnog umetničko-scenskog karaktera, ustanovljena je u dopunskoj nastavi u Pariskom regionu od 2016, prilikom čega su se, uz priredbe, priređivali i drugi kulturni događaji: projekcije kratkih filmova, izložbe đačkih radova, otvaranje prve školske bibloteke u Francuskoj, promocije zbornika dečjeg stvaralaštva, gostovanje folkolornih društava iz matice.
Tematski časovi
U januaru, koji je tradicionalno posvećen pripremanju i obeležavanju Savindana, realizovani su tematski časovi o Svetom Savi, koji su posatvljeni u e-bazu nastavnih priloga dopunske nastave na srpskom jeziku u instranstvu „Čas po čas“. Iako se nastava odvija na daljinu u Francuskoj i Sloveniji, uz kombinovani tip nastave u Italiji, časovi su održani uspešno, po već utvrđenom načinu rada u prethodnom periodu: slanjem (postavljanjem) nastavnih materijala u „virtuelne“ učionice uz časove preko Zum aplikacije i Gugl sastanka, prilikom čega se razgovara i tumači, a sadržaji dele preko ekrana. Pripremu učenika, prema proceni i uz individualni pristup, za recitovanje, pevanje i likovna ostvarenja, vodio je 21 nastavnik u oko 40 nastavnih mesta. Nastavnici su, shodno uzrastu, učenike upoznali sa nemanjićkim periodom i delima Svetog Save kroz istoriju, tradiciju, usmenu i autorsku književnost, uz upotrebu umetničkih medija, filma, fotografije, muzike, e-kvizova i igara.
Najmlađi su o Svetom Savi učili kroz pesmice, bojanke i animirani film „Presto Svetog Save“, čiji je autor četrnaestogodišnji Jakov Popov dobitnik nagrade za najbolji film na festivalu pravoslavnog filma „Vizantfest“ 2019. Deca su podstaknuta na prepričavanje događaja i čitanje narodnih legendi, kao što je „Sveti Sava i otac i mati sa malim detetom“.
Đaci srednjeg i starijeg uzrasta razgovarali su uz prezentacije, koje su pripremili nastavnici, o životu i delu Svetog Save, čitali narodna predanja i legende, uz odabrane stihove iz umetničke književnosti. Pogledali su animiranu priču o princu Rastku, čiji je autor veroučitelj Dejan Jovanović iz Niša, povodom koje se razgovaralo o izgledu srednjovekovnog srpskog dvora, o gradu Rasu, o Rastku i njegovim roditeljima, bekstvu na Svetu Goru i zamonašenju. Kroz duhovnu baštinu provele su ih reprodukcije fresaka, portreta Svetog Save koje je školi ustupila Verica Mihajlović iz svoje knjige „Svetionik si naš“, uz film o nemanjićkim manastirima praćen „Divnom pesmom o Svetom Savi“ – „Svetosavlje, mir koji se čuje“.
Učenici starijeg uzrasta iz sve tri zemlje pratili su 22. januara predavanje o Svetom Savi kao istorijskoj ličnosti, profesora Dejana Ristića, koje je organizovao Savez Srba Slovenije. Uz izuzetno kazivanje, đaci su imali priliku da prisustvuju posebnoj atmosferi jednog kulturnog događaja i da čuju zanimljive istorijske podatke o ličnosti Svetog Save, nepoznate široj javnosti.
Svetosavski dani
Sintezu naučenog čini održavanje priredbi u svetosavskoj nedelji. Program je povezao učenike u različitim regijama u regionu, rasejanju i matici, uz prisustvo brojnih gostiju iz crkvenih, diplmatskih i naučnih krugova. Saradnjom sa školama u Republici Srpskoj i na Kosovu i Metohiji (Bijeljina, Orahovac, Velika Hoča) ukazano ukazano je na to da nas duh svetosavlja spaja, učvršćuje u istrajnosti učenja i nadahnjuje verom u očuvanje srpskog jezika, pisma i kulturno-istorijske baštine.
Da je Sveti Sava kulturni, poetski i duhovni simbol pokazao je učenički stvaralački izraz širom Francuske. „Onlajn“ priredbe i virtuelne izložbe predstavljene su putem školske Fejsbuk stranice „Srpska škola u Francuskoj, Italiji i Sloveniji“. Preko 3000 pratilaca stranice moglo je da vidi radove đaka srednjeg i starijeg uzrasta – izbor kaligrafski ukrašenih pouka Svetog Save iz „Hilandarskog tipika“ i „Žitija Svetog Simeona“ uz likovne portrete i pojedinačne muzičko-poetske interpretacije. Gost u Parizu bila je pesnikinja Danica Dana Dodić, koja je govorila odabrane rodoljubive stihove. Tradicionalna priredba u Crkvi Svete Petke u Bondiju izvedena je ove godine „onlajn“. Đacima se obratio protojerej Željko Simonović, a program su pripremale Milija Jevremović i Tamara Nacik. Učenici Ljiljane Simić u Sansu imali su dragog gosta, prof. dr Dragana Radovanovića sa Odseka za geografiju na PMF-u prištinskog Univerziteta u Kosovskoj Mitrovici. On je deci prikazao deo izložbe „Crkve i manastiri Kosova i Metohije i Toplice kroz vekove“, govoreći o srpskom duhovnom blagu. U Savinu čast pevalo se širom istočne Francuske, gde je Marija Praizović okupila decu u zajedničkim kazivanjima pesmica iz Belfora, Sošoa, Etipa, Miluza, Sent Avola, pri čemu im se obratila konzulka Anđelka Šimšić. U Orleanu je priredbu i izložbu pripremila Slavica Milić. U Kolmaru i Strazburu u učionici u odeljenjskoj proslavi priredbu sa izložbom spremili su učenici Nataše Radojević. U crkvi u Nansiju izvedena je mala svečanost đaka Nataše Francišković, a u Lionu je odeljenje Aleksandre Bursać obeležilo školsku slavu u prostoru crkve. U Pariskom regionu je Katarina Strailović održala niz priredbi sa đacima iz Pjerfita, Bondija, Obervilijea, Robensona i Pariza.
U Italiji je u grupama Dragice Doderović ostvarena saradnja sa đačkim porodicama i Srpskom zajednicom „Kruna“, te su nakon održanih priredbi u mestima Skio, Rovereto, Tori di Kvartezolo, Alonte i Vićenca pripremljene video retrospektive „Da živimo svi u slozi“i ,,Poručio bih Svetom Savi“ uz virtuelnu likovnu izložbu „Savin život iz mog srca“ i recitovanje pesmica na Savindan u Crkvi Sveti Luka u Vićenci. U saradnji sa crkvenom opštinom u Trstu Slađana Marković održala je „onlajn“ priredbu. Odeljenja Jelene Jovanović svetsavske dane proslavila su nizom aktivnosti u neposrednom druženju, ali i u svečanostima na daljinu sa temom „Proslava školske slave na svetoj srpskoj zemlji i u tuđini“. Nakon pravljenja zajedničkog mozaika sa likom Svetog Save u mestu Basano del Grapa, održana je „onlajn“ priredba sa nastavnicama i učenicima škola u Orahovcu, „Dositej Obradović“ i Velikoj Hoči „Svetozar Marković“ (Kosovo i Metohija). Na radost svih učesnika, izveden je čas posvećen Svetom Savi u prostoru SPC „Sveti Luka“ u Vićenci. Grupa iz Valdanja imala je kreativan zadatak: uradila je intervju sa učenicom Stelom Rosi, Italijankom koja pohađa dopunsku nastavu na srpskom jeziku, gradonačelnikom Valdanja g. Đankarlom Aćerbijem, konzulkom Ivanom Stojiljković i predsednikom Saveza Srba u Italiji, g. Dušanom Aleksićem, koji su prikazani na virtuelnoj priredbi za goste, prilikom čega je učenici Steli Rosi uručen Rečnik italijansko-srpskog jezika Ivana Klajna od strane Saveza Srba Italije. U sradnji sa SKZ „Arznjano“ izvedena je priredba mlađe grupe i kviz u kome su učestvovali stariji učenici.
Slovenija U Mariboru je održana zajednička „onlajn“ priredba „Savinim stopama“, koju su pripremile mr Maja Anđelković Šeguljev i Dragana Šoškić. Učestvovalo je preko 40 učenika svih uzrasta, kojima se obratio otac Milan Jovanović, sveštenik Srpske pravoslavne crkve „Ćirilo i Metodije”. Đake iz Ljubljane i okolnih škola na početku zajedničke priredbe pozdravila je konzulka Ivana Jakšić Matović i otac Mitar Tanasić, a program su sa decom pripremili Danilo Spasojević i Jelena Stefanović. U Srpskoj pravoslavnoj crkvi u Mariboru i Ljubljani prikazane su izložbe dečjih radova na temu „Sveti Sava u liku i stihu“ i „Sveti Sava“. Da je svetosavska nedelja idealan povod da se deca iz različitih regija Slovenije upoznaju družeći se na „zum“ časovima, pokazale su svojom saradnjom Svetlana Todorović, Draga David i Tamara Svrzić, koje su podstakle učenike iz Ljubljane, Kopra, Nove Gorice i Postojne da pokazuju jedni drugima ljubav ka recitovanju, pevanju, sviranju i provele ih kroz prezentaciju njihovih likovnih ostvarenja. Duh svetosavlja prenosio se kroz pesmu „Savin monolog“ Desanke Maksimović, koju su kaziivali đaci iz različitih mesta, nadovezujući se jedni na druge. Nevena Stupar se sa svojim đacima iz Kranja, Novog Mesta i Ljubljane uključila preko Zum aplikacije na priredbu koja je održana u OŠ „Meša Selimović“ u Bijeljini, a program je pripremljen u saradnji sa učiteljima trećeg i petog razreda Branislav Milanović i Marijana Simikić. Elementi svih aktivnosti u Sloveniji, učeničkih radova i slika njihovog učešća postali su sastavni deo zapisa koji je kreirala Draga David. Nastavnici su na Savindan održali i zajedničku „onlajn“ priredbu.
Nagrađeni učenici iz Pariskog regiona (Milan Šafner, 1. nagrada; Leontina Stević, 2. nagrada; Nataša Radovanović, 3. nagrada; Viktorija Stefanović, 3. nagrada) na konkursu Pismo na ćirilici – pisanim slovima na temu „Što na um, to na drum“ Centra za Srbe u rasejanju „Sveti Sava“ iz Beograda, bili su gosti Centra tokom svetsavskih dana, od 27. do 31. januara, prilikom čega su čitali svoje radove i predstavili put od inspiracije, do srpskih reči, ljubavi prema otadžbini i negovanju pisane ćirilice.
Svetosavski dani završeni su nagradama na svetosavskom konkursu „Sveti Sava, princ i prosvetitelj“ Narodne biblioteke „Stefan Prvovenčani“ u Kraljevu. Rezultati u kategoriji starijeg osnovnoškolskog uzrasta: prvo mesto, Anastasija Ristić, osmi razred, Slovenija; treće mesto: Leontona Stević, šesti razred, Francuska; pohvaljeni radovi: Jovana Majkić (Slovenija), Emma Jovanović (Italija), Ana Tadić (Slovenija), Ana Despotović (Slovenija), Nataša Ristanić (Slovenija), Luka Simić (Francuska). U mlađem uzrastu: prvo mesto, Diana Milanović, treći razred, Francuska; drugo mesto, Saša Sekulović, četvrti razred, Francuska; treće mesto, Milica Mitić, drugi razred, Italija; pohvaljeni radovi: Mila Tica (Slovenija), Sergej Ilić (Slovenija), Una Nedeljković (Francuska), Sofija Stepanović (Italija) i Iva Matović (Slovenija), posebno pohvaljen rad za inovativnost i vrstu tehnike.
Muzička kruna bio je spot pesme Branka Stevanovića „Negujmo srpski jezik“, objavljen na Savindan, u kome je učestvovao 41 učenik iz sve tri zemlje. Projekat „Deca – Srbiji“ realizovan je u organizaciji Udruženja nastavnika muzičke kulture Srbije i Dečjeg kulturnog centra Beograd.
Na novootvorenom školskom Jutjub kanalu, koji je povezan sa školskom internet stranicom http://srpski.fr/ nalazi se arhiva snimaka sa Svetosavskih dana, grupisana u tri liste reprodukcije: Priredbe i izložbe, Recitacije i Muzičke interpretacije https://www.youtube.com/…/UCP74MCda0etl5fVypa…/playlists. Pristup kanalu imaju svi nastavnici u tri zemlje, koji ga i uređuju.
Ovogodišnje priredbe, izvedene pretežno u „virtuelnom“ okruženju, pokazuju da je svetosavski put, naročito u teškim vremenima, naša snaga i naš izvor, neiscrpno vrelo nade i potvrda da „drugog puta i nema“, sem Savinog.
